Fotodinamik Lazer
MAKULA (SARI NOKTA) Hastalıkları Tedavisi
Yaşa-bağlı sarı nokta hastalığı A.B.D.’nde 60 yaşından sonra gözlenen en sık körlük nedenidir. Makula (sarı nokta, sarı benek, sarı leke, macula lutea) bölgesi retinanın merkezinde bulunur; keskin görmeyi, renkli görmeyi ve kontrast hassasiyetini sağlar. Bu nedenle yaşa-bağlı makula dejeneresansında görme azalır, eğri görme ortaya çıkar, renkli görme ve ışık şiddetinin algılanması bozulur. Sarı nokta hastalığının ileri döneminde hastalar kitap okuyamaz, yazı yazamaz, araba kullanamaz ve televizyon seyredemezler. Yaşam kalitesini olumsuz şekilde ve önemli ölçüde etkileyen bu hastalığın, ülkemizde aslında sanıldığından daha çok görüldüğü bilinmektedir. Bazı katarakt ameliyatlarından sonra arzu edilen görüşün sağlanmamasının nedeni de aslında sarı nokta hastalığıdır.
Yaşa-bağlı sarı nokta hastalığı 50 yaşından sonra görülür, ve yaşın ilerlemesiyle görülme sıklığı artar. Örneğin 75 yaşın üzerinde her 4-5 kişiden birisinde bu hastalığın belirtileri vardır. Hastalığın nedeninin yaşlılığın doğal bir süreci olduğu kabul edilmekle beraber genetik etkenlerin önemi unutulmamalıdır. Islak tip hastalarda retina altında gelişen yeni damar oluşumu ve zarlardan sızıntıyla beraber kanama riski vardır. Sızıntının uzun süre devam etmesi ve kanamaların tekrarlamasıyla retinadaki görmeyi sağlayan hücrelerin çalışması bozularak görme kaybına yol açar.
Yaşa bağlı makula dejeneresansı hastalığında bugüne kadar çeşitli alternatif tedavi yöntemleri uygulanmıştır. Bunlar sırasıyla yüksek doz antioksidan A, C, E vitaminleri ve çinko verilmesi, retina pigment epiteli dokusunun nakli, klasik lazer, fotodinamik tedavi ve göz içine anti-VEGF iğne tedavisidir.
ABD'nde FDA tarafından 2004 yılı sonunda onaylanan Pegaptanib tedavisinin sarı nokta hastalığının ıslak tipinde fotodinamik tedavi dışında ayrı bir tedavi seçeneği oluşturması önemli bir gelişmedir.
Sarı nokta hastalığının ıslak tipinde uygulanmaya başlanan, son yıllardaki en önemli gelişme ise göz içine anti-VEGF iğne tedavisidir. Anti-VEGF ilaçları; pegabtanib, bevacizumab ve ranibizumab'tır. Sarı nokta hastalığının ıslak tipinde, anti-VEGF tedavisinin fotodinamik tedaviye göre daha iyi sonuçlar verdiği, yapılan son çalışmalarda bildirilmektedir. Bu tedavi yöntemiyle ilgili detaylı açıklamalar, web sitemin ilaç enjeksiyonu sayfasında yapılmıştır.
MAKULA (SARI NOKTA) Hastalıkları Tedavisi - 2
Klasik laser uygulamasından tamamen farklı prensipleri olan ve soğuk lazer veya smart lazer (akıllı lazer) uygulaması olarak ta bilinen fotodinamik tedavi ise ilk kez 1995 yılında A.B.D.'de klinik olarak uygulanmış ve olumlu sonuçların alınmasıyla birlikte 13 Nisan 2000'de F.D.A.'dan onay alarak, yaşa bağlı makula dejeneresansının çoğunlukla görme azlığı yapan eksüdatif (yaş) tipinin tedavisinde kullanılmaya başlanmıştır.
Fotodinamik tedavi, özel bileşimde bir ilacın (verteporfin) toplardamar yoluyla 10 dakika süre içinde zerkedilmesini takiben, 5 dakika sonra 689nm dalgaboyunda soğuk lazerin sarı nokta bölgesine 83 saniye uygulanmasıyla biter.Uygulama sırasında genel veya lokal anestezi uygulanmaz, damlayla uyuşturularak yapılır. Lazer uygulaması ağrısızdır. Fotodinamik tedavi yapılacak olguda damar yoluyla verilen verteporfin ilacı, onbeş dakika sonra gözdeki hastalıklı dokuda toplanır. Göz dışından uygulanan özel bir laser (689nm dalga boyu) ışığı yardımıyla ilaç 83 saniyede etkili hale gelerek dokudaki serbest oksijeni açığa çıkarır. Açığa çıkan serbest oksijen ise hastalıklı dokuyu tahrip eder. Hastalıklı dokuya komşu olan gören tabakaya (retina) yan etkisi olmayan ilacın lazer’le etkileşerek hastalıklı dokuyu yok etmesi çok önemli bir gelişmedir. Klasik uygulamadaki lazer, ısı etkisiyle retina dokusunu bazı hastalarda tahrip edebiliyordu. Fotodinamik tedavide kullanılan lazer’de ise ısı etkisi yoktur.
Fotodinamik tedavi yönteminin yan etkileri çok azdır, ve tedavi uygulanan hastalarda 2% oranında görülebilir. Fotodinamik tedavi sonrası bildirilen yan etkiler; geçici görme bozuklukları, ışığa hassasiyet, koldaki enjeksiyon yerinde ödem ve kanama, bulantı-kusma, sırt-bel ağrılarıdır. Fotodinamik tedavi, porfiri hastalarında, ileri derecede karaciğer yetmezliği ve verteporfin ilacına aşırı hassasiyeti olan kişilere uygulanamaz. Kullanılan verteporfin ilacı karaciğerden atılır. Fotodinamik tedavi uygulanacak hastada kontrol edilemeyen hipertansiyon varsa Kardiyoloji, böbrek yetmezliği varsa Nefroloji konsültasyonları gerekir.
Hasta, fotodinamik tedavi sonrası belirlenen sürelerde kontrol muayenelerine gelir. 3 ay sonra yapılacak kontrolünde tekrar göz anjioları çekilir ve gerekirse mükerrer seans fotodinamik tedavi uygulanır. Hastaya, hastalığının özelliklerine göre gerekirse 5-6 seansa kadar fotodinamik tedavi uygulanabilir. Fotodinamik tedavi uygulanan hastanın en az iki yıl süreyle izlenmesi gereklidir. Fotodinamik tedavinin amacının, hastalığın ilerlemesinin durdurulmasına ve olumsuz etkilerinin geciktirilmesine yönelik olduğu özellikle vurgulanmalıdır. Bu nedenle, fotodinamik tedavi sonrası yaşam kalitesinin korunması hedef olarak algılanmalıdır.
Fotodinamik tedavi uygulamasının, yaşa bağlı makula dejeneresansı hastalığının yaş (ıslak) tipinde, makula altında yeni damar oluşumu bulunan miyopi ve presumed ocular histoplasmosis (POHS) hastalarında, olumlu etkisi kanıtlanmıştır. Fotodinamik tedavi sonuçlarımız, Uluslararası Danışma Kurulu Başkanlığı'yla onurlandırıldığım ve İsviçre Zürih'te 30.Eylül-5.Ekim.2002 tarihleri arasında yapılan X.Uluslararası Retina Dejeneresansı Sempozyumu'ndaki panelde sunulmuştur. Yeni damar gelişimine yol açan makula hastalığının erken tanısı ve hasta seçimi uygun yapıldığı takdirde, fotodinamik tedavi'nin faydalı olduğu ve yaşam kalitesinin olumlu açıdan devamına katkıda bulunduğu bildirilmektedir.
